Dworzec autobusowy Žabica

O projekcie

Dworzec autobusowy Žabica to przełomowa inwestycja infrastrukturalna w Rijece (Chorwacja), zaprojektowana z myślą o zaspokojeniu pilnych potrzeb miasta w zakresie nowoczesnego transportu i parkowania. Rozciągający się na imponującej długości 230 metrów i szerokości do 35–60 metrów terminal łączy funkcjonalność z efektowną estetyką. Obejmuje wielopoziomowy dworzec autobusowy, publiczny parking na 800 miejsc oraz strefy handlowe, przy czym peron autobusowy został niekonwencjonalnie umieszczony na pierwszym piętrze, aby zmaksymalizować powierzchnię handlową na poziomie gruntu.

Z konstrukcyjnego punktu widzenia budynek podzielony jest na trzy odrębne segmenty, aby uwzględnić odkształcenia termiczne i efektywnie zarządzać obciążeniami konstrukcyjnymi. Każdy segment wyposażony jest w egzoszkielet w postaci efektownego wizualnie systemu siatki diagonalnej (diagrid). System ten stanowi nie tylko wyraz architektoniczny, ale zapewnia również solidną odporność na siły sejsmiczne i wiatrowe, co jest kluczowe w wymagających warunkach środowiskowych Rijeki. Siatka diagonalna płynnie integruje się z rdzeniami żelbetowymi, przenosząc obciążenia pionowe i poziome oraz zapewniając równowagę między estetyką a funkcjonalnością.

\[ \textsf{\textit{\footnotesize{Three separate units of the bus terminal}}}\]

Lokalizacja

Dworzec autobusowy w Rijece zlokalizowany jest w historycznie znaczącej, lecz dotychczas niedostępnej części portu w Rijece, usytuowanej między dworcem kolejowym, terminalem towarowym a portem pasażerskim. Ten obszar, zdominowany niegdyś przez magazyny portowe, przechodzi transformację w ramach działań miasta na rzecz ponownego połączenia z nabrzeżem. Większość istniejących magazynów jest wyburzana, przy czym zachowane zostaną jedynie fragmenty ścian w miejscu Dylatacji nr 3. Pozostałe konstrukcje zostaną starannie zintegrowane z nowym projektem, z zastosowaniem środków ochronnych podczas rozbiórki i budowy.

\[ \textsf{\textit{\footnotesize{Construction site - old port warehouses}}}\]

\[ \textsf{\textit{\footnotesize{Bus terminal as a future landmark of the Zabica port}}}\]

Autorzy projektu

Wizję architektoniczną dworca autobusowego w Rijece zrealizowało studio 3LHD, renomowana chorwacka pracownia architektoniczna znana z innowacyjnych i kontekstualnych projektów. 

Projekt konstrukcyjny opracowały firmy i.t.t. d.o.o. i Stabilnost d.o.o., dwa biura inżynierskie z rozległym doświadczeniem w realizacji złożonych projektów. Zespół inżynierów konstruktorów tworzyli Saša Mitrović, Ivan Palijan, Jelena Tatalović, Daniel Rapac oraz Luka Eškinja, którzy wspólnie stawiali czoła technicznym i estetycznym wyzwaniom projektu.

https://www.3lhd.com/hr/projekt/autobusni-terminal-zabica/

https://stabilnost.hr/projekt/zemaljski-putnicki-terminal-zapadna-zabica/

Wyzwania inżynierskie

Dworzec autobusowy w Rijece stwarzał poważne wyzwania inżynierskie ze względu na skalę, złożoność oraz wymagające warunki gruntowe. Pod względem geotechnicznym teren budowy nastręczał znacznych trudności – głębokość do skały macierzystej wynosiła od 10 do 40 metrów. Wymagało to wykonania ponad 300 pali żelbetowych w celu zapewnienia odpowiedniej stabilności fundamentów. Narażenie lokalizacji na wysoką aktywność sejsmiczną i silne wiatry wymusiło staranne zaprojektowanie konstrukcji pod kątem skutecznego przenoszenia sił poziomych.

Sam projekt konstrukcyjny był szczególnie wymagający, gdyż terminal składa się z trzech odrębnych segmentów połączonych dylatacjami termicznymi. Każdy segment zawiera egzoszkielet w postaci siatki diagonalnej (diagonal grid) – system przenoszący zarówno obciążenia pionowe, jak i poziome. Ta widoczna siatka diagonalna stanowi definiującą cechę architektoniczną, jednocześnie przenosząc siły poziome i przekazując obciążenia na rdzenie żelbetowe. Ponadto projekt wymagał rozpiętości bez podpór pośrednich do 16 metrów dla parkingu wielopoziomowego, co komplikowało układ konstrukcyjny przy jednoczesnym zapewnieniu funkcjonalności użytkowej.

Kolejnym kluczowym wyzwaniem była integracja projektu konstrukcyjnego z wizją architektoniczną, gdyż efektowna siatka diagonalna egzoszkieletu wymagała precyzyjnego dostosowania do celów estetycznych. Każdy element konstrukcyjny musiał uzyskać akceptację zespołu architektonicznego, co zwiększało złożoność procesu projektowego. Projektowanie i weryfikacja setek skomplikowanych połączeń stalowych – zwłaszcza w węzłach siatki diagonalnej i zespolonych układach stropowych – wymagały innowacyjnych narzędzi i podejść, aby zapewnić bezpieczeństwo konstrukcji przy zachowaniu integralności architektonicznej.

Rozwiązania i wyniki 

Zespół inżynierów zastosował zaawansowane narzędzia, aby sprostać wymaganiom konstrukcyjnym i architektonicznym dworca autobusowego w Rijece. Projektowanie połączeń było jednym z najbardziej czasochłonnych zadań ze względu na dużą liczbę złączy i ich unikalną geometrię.

Zespolona płyta betonowa była podparta dźwigarami IPE 550 o rozpiętości 16 m, połączonymi z egzoszkieletem po jednej stronie i podłużnymi belkami HEA 550 po drugiej, za pomocą śrubowych połączeń z płytą czołową. 

Podłużne belki HEA były połączone ze słupami z przekrojów HD 400x314. Zastosowano różne typy połączeń, takie jak śrubowe płyty czołowe i krócce.

Egzoszkielet w postaci siatki diagonalnej, zaprojektowany do przenoszenia sił pionowych i poziomych, wymagał precyzyjnego modelowania w celu zapewnienia zarówno nośności konstrukcji, jak i zgodności z założeniami estetycznymi. 

\[ \textsf{\textit{\footnotesize{Digonal grid forming the facade of the terminal}}}\]

Terminal autobusowy Žabica to jeden z najbardziej złożonych projektów, jakie podjęliśmy, szczególnie ze względu na liczbę unikalnych połączeń stalowych. IDEA StatiCa okazała się nieoceniona, umożliwiając nam obliczenie i weryfikację każdego z nich, niezależnie od stopnia złożoności, zapewniając zarówno bezpieczeństwo, jak i zgodność z rygorystycznymi wymaganiami projektu.

dr. sc. Saša Mitrović, dipl. ing. građ.

Główny projektant konstrukcji i Dyrektor – i.t.t. d.o.o. and stabilnost d.o.o.
Croatia

Ponadto przeanalizowano różne typy zakotwienia słupów stalowych do fundamentów.

IDEA StatiCa okazała się nieoceniona w analizie zachowania wszystkich typów połączeń.

Inne narzędzia, których używaliśmy do projektowania połączeń, sprawdzają się w przypadku połączeń, których w zasadzie nie trzeba obliczać, bo już wiadomo, jak je wykonać. Jednak gdy wychodzimy poza te standardowe przypadki, pojawiają się problemy – i właśnie wtedy IDEA StatiCa błyszczy.

dr. sc. Saša Mitrović, dipl. ing. građ.

Główny projektant konstrukcji i Dyrektor – i.t.t. d.o.o. and stabilnost d.o.o.
Croatia

Liczba różnych typów geometrii połączeń sięgnęła kilkuset. To właśnie tutaj IDEA StatiCa pomogła najbardziej, umożliwiając sprawne przeprowadzenie sprawdzenia normowego wszystkich z nich. Od standardowych węzłów słup–belka po skomplikowane węzły siatki diagonalnej – oprogramowanie dostarczyło szczegółowych analiz obejmujących krzywe nośności i sprawdzenia wytrzymałościowe. 

Ten poziom precyzji był niezbędny, biorąc pod uwagę, że większość połączeń była projektowana indywidualnie pod kątem specyficznych wymagań projektu. IDEA StatiCa umożliwiła zespołowi pewne zaprojektowanie połączeń o nośności przewyższającej materiał podstawowy, zapewniając wytrzymałość i trwałość całej konstrukcji.

Podsumowanie

Projekt dworca autobusowego w Rijece ukazuje możliwości IDEA StatiCa w rozwiązywaniu złożonych wyzwań konstrukcyjnych. Od połączeń siatki diagonalnej po projektowanie zespolonych układów stropowych – oprogramowanie umożliwiło inżynierom połączenie integralności konstrukcyjnej z ambicją architektoniczną, gwarantując, że ta ikoniczna konstrukcja będzie służyć Rijece przez dziesięciolecia.

i.t.t. d.o.o. and stabilnost d.o.o.

Croatia

i.t.t. d.o.o. and stabilnost d.o.o. to firmy specjalizujące się w projektowaniu, nadzorowaniu i doradztwie przy wszystkich rodzajach konstrukcji w budownictwie. Szczegóły