Hong Kong Yönetmeliğine göre cıvataların kod kontrolü

Çekme altındaki cıvatalar

Cıvataların çekme direnci, Md. 9.3.7.1'e göre aşağıdaki şekilde kontrol edilir:

\[ P_t = A_s \cdot p_t \]

burada:

• \(A_s\) – çekme gerilmesi alanı
• \(p_t\) – Tablo 9.8'den elde edilen çekme dayanımı

Kaldıraç kuvvetleri sonlu elemanlar analizi ile dikkate alınır.

Kesme altındaki cıvatalar

Cıvataların kesme kapasitesi, Md. 9.3.6.1.1'e göre aşağıdaki şekilde alınır:

\[ P_s = p_s \cdot A_s \]

burada:

• \(p_s\) – Tablo 9.5'ten elde edilen tasarım kesme dayanımı
• \(A_s\) – etkin kesme alanı; dişler kesme düzlemi tarafından kesiliyorsa \(A_s = A_t\), aksi takdirde \(A_s\) gövdenin kesit alanı olarak alınır
• \(A_t\) – çekme alanı 

Md. 9.3.6.1.6'ya göre, bir cıvata nominal çap \(d\)'nin üçte birinden daha büyük kalınlıkta \(t_{pa}\) bir dolgu plakasından geçtiğinde, kesme kapasitesi \(P_s\) aşağıdaki formülden elde edilen azaltma katsayısı \(\beta_p\) ile çarpılarak azaltılmalıdır:

\[ \beta_p = \frac{9d}{8d+3t_{pa}} \le 1 \]

Birleşik çekme ve kesme altındaki cıvatalar

Birleşik çekme ve kesme, Md. 9.3.8.1'e göre aşağıdaki şekilde kontrol edilir:

\[ \frac{F_s}{P_s} + \frac{F_{tot}}{P_t} \le 1.4 \]

burada:

• \(F_s\) – cıvatadaki kesme kuvveti
• \(P_s\) – cıvatanın kesme direnci
• \(F_{tot}\) – kaldıraç kuvveti dahil cıvataya uygulanan toplam çekme
• \(P_t\) – cıvatanın çekme direnci

Basınç altındaki cıvatalar

Cıvataların basınç kapasitesi, Md. 9.3.6.1.2'ye göre aşağıdaki şekilde alınır:

\[ P_{bb} = d \cdot t_p \cdot p_{bb} \]

burada:

• \(d\) – cıvatanın nominal çapı
• \(t_p\) – bağlanan plakanın kalınlığı
• \(p_{bb}\) – Tablo 9.6'dan elde edilen cıvatanın basınç dayanımı

Her plaka ayrı ayrı kontrol edilir ve en kötü sonuç gösterilir.

Bağlanan parçaların basınç kapasitesi, Md. 9.3.6.1.3'e göre aşağıdakilerin minimumu olarak alınır:

\[ P_{bs} = k_{bs} \cdot d \cdot t_p \cdot p_{bs} \]

\[ P_{bs} = 0.5 \cdot k_{bs} \cdot e \cdot t_p \cdot p_{bs} \]

\[ P_{bs} = 1.5 \cdot l_c \cdot t_p \cdot U_s \le 2.0 \cdot d \cdot t_p \cdot U_b \]

burada:

• \(k_{bs}\) – delik katsayısı aşağıdaki şekilde alınır:
  • standart delikler için \(k_{bs} = 1.0\)
  • geniş ve kısa uzun delikler için \(k_{bs} = 0.7\)
  • uzun uzun delikler için \(k_{bs} = 0.5\)
• \(d\) – nominal cıvata çapı
• \(t_p\) – bağlanan plaka kalınlığı
• \(p_{bs}\) – bağlanan parçaların basınç dayanımı
  • S275 sınıfı çelik için \(p_{bs} = 460\) MPa
  • S355 sınıfı çelik için \(p_{bs} = 550\) MPa
  • S460 sınıfı çelik için \(p_{bs} = 670\) MPa
  • diğer sınıf çelikler için \(p_{bs} = 0.67 (U_s+Y_s)\)
• \(e\) – cıvata ekseninden ölçülen kesme kuvveti yönündeki kenar mesafesi
• \(l_c\) – deliklerin basınç kenarı ile aynı yük aktarım yönündeki komşu deliğin yakın kenarı arasındaki net mesafe
• \(U_s\) – bağlanan plakanın minimum çekme dayanımı
• \(Y_s\) – bağlanan plakanın karakteristik akma dayanımı
• \(U_b\) – cıvatanın belirtilen minimum çekme dayanımı